Verkeersreglement - koninklijk besluit van 1.12.1975

KB van 1.12.1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg (gecoördineerd en tweetalig)


Laatste wijzigingen

 

Besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 16.07.2020 wijz. art. 11 van het KB 01.12.1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg [ Besluit Stad 30 ] (Belgisch Staatsblad 24 juli 2020). Inforum: 337995

Vanaf 01.01.2021 is de snelheid beperkt tot 30 km per uur binnen de bebouwde kommen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Op sommige openbare wegen kan evenwel een lagere of hogere snelheidsbeperking opgelegd of toegelaten worden door het verkeersbord C43.

De verkeersborden F4a en F4b die binnen de bebouwde kom zijn geplaatst mogen behouden worden tot 31.03.2021. De verkeersborden A23 en F4a die het begin van een schoolomgeving aanduiden en F4b die het einde van een schoolomgeving aanduidt, mogen afhankelijk van de plaatsgesteldheid behouden worden.

Ook buiten de bebouwde kommen wordt, met uitzondering van de autosnelwegen, de snelheid van 90 km per uur beperkt tot 70 km per uur voor de openbare wegen verdeeld in vier of meer rijstroken waarvan er ten minste twee bestemd zijn voor iedere rijrichting en de rijrichtingen gescheiden zijn door wegmarkeringen en op de andere openbare wegen. De lagere of hogere snelheidsbeperkingen opgelegd door het verkeersbord C43 of voortvloeiend uit art. 11.3. blijven van toepassing. 

In het KB 01.12.1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg (Wegcode), wordt art. 11 gewijzigd.

N.v.d.r.: er zijn een aantal foutjes in het Besluit geslopen. Wellicht zal er een eerstdaags een rechtzetting worden gepubliceerd.

Koninklijk besluit 16 juni 2020 tot wijziging van het koninklijk van 1 december 1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg met betrekking tot de door fietsen getrokken aanhangwagens in het kader van pilootprojecten voor het goederenvervoer (Belgisch Staatsblad 31 juli 2020). Inforum: 338115.

Dit besluit wijzigt artikel 82.4.2 van de Wegcode door te bepalen dat aanhangwagens die door de fiets worden getrokken tijdens het vervoer van goederen voortaan een maximale breedte van 1,20 meter mogen hebben in plaats van 1,00 meter, wanneer ze gebruikt worden in het kader van proefprojecten.

In de resolutie over een wijziging van de wegcode, in verband met de breedte van door fietsen getrokken aanhangwagens voor het vervoer van zaken, aangenomen door de plenaire vergadering op 20 februari 20202 verzocht de Kamer van volksvertegenwoordigers de federale regering om de wegcode, artikel 82.4.2 aan te passen.

Zij wil hiermee bepaalde initiatieven die gericht zijn op het aanmoedigen van een modal shift waarbij bestelwagens of vrachtwagens voor goederenvervoer worden vervangen door fietsen. In de stad heeft goederenvervoer per fiets immers tal van voordelen, in het bijzonder om de “laatste kilometer” af te leggen. Een fiets is niet alleen echt duurzaam, maar blijkt ook sneller en handzamer te zijn in straten die wegens het autoverkeer overvol zijn.

Daarom heeft de coöperatieve Urbike in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest het project BCklet opgezet; ook in het Vlaams Gewest werd een gelijkaardig project gestart. Die initiatieven krijgen trouwens steun van privépartners, zoals distributieketens, farmaleveranciers of Bpost. Eén van de succesfactoren bij de ontwikkeling van goederenvervoer per fiets is de standaardisering van de voorgestelde oplossingen. Zo kunnen op bepaalde modellen van aanhangwagens “europallets” van 120 cm op 80 cm worden geladen (EN-norm) en wordt voorkomen dat er onderweg goederen moeten worden overgeladen.

Gelet op de beperkingen in verband met de verkeersveiligheid en het gebruik van de openbare ruimte (afmetingen van de fietsinfrastructuur) wordt die uitbreiding beperkt tot louter proefprojecten met goederenvervoer per fiets.

Opmerking:

  • De regeling geldt eveneens voor fietsen met een elektrische hulpmotor met een nominaal continu maximum vermogen van 250 W. De maximale breedte van een aanhangwagen getrokken door een speed pedelec (= bromfiets) blijft beperkt tot 1,00 meter (lading inbegrepen - art. 46.1.4°)
  • De uitvoering van deze proefprojecten zal door de gewesten kunnen worden georganiseerd, rekening houdend met het feit dat de regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in dit verband al een initiatief heeft genomen.

Wet van 22.06.2020 wijz. KB 01.12.1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg voor wat betreft de regelgeving rond voetgangers en fietsers (Belgisch Staatsblad 21 september 2020). Inforum: 338888

Deze wet zet onduidelijkheden recht over de regelgeving rond voetgangers en fietsers, die ontstaan zijn naar aanleiding van recente wetswijzigingen inzake alle fietsers tegelijk groen en de schoolstraat. De termen in de Nederlandstalige en Franstalige tekst worden beter op elkaar afgestemd.

In het KB 01.12.1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg ('Wegcode'), worden de art. 9.1.2, art. 22undecies en art. 61.1 gewijzigd. In de Franse tekst worden bovendien de art. 2.68, 2.15.1, 22novies en art. 43.2 gewijzigd.

Opmerkingen:

Met de invoering van de regeling “alle fietsers tegelijk groen”:

  • Werden de drie- en vierwielers gelijk gesteld met fietsers. In de Franstalige versie zou dat vertaald moeten worden als “bicyclettes” in plaats van “cycles”;
  • Werd de definitie van “rijwielen” aangepast zodat ook drie- en vierwielers die een breedte hebben van maximum 1 meter gelijkgesteld worden met fietsen. Daarmee is het niet langer nodig om in artikel 9.1.2.1° te bepalen dat drie-en vierwielers zonder motor waarvan de breedte, lading inbegrepen, minder is dan 1 meter, het fietspad mogen volgen;
  • Werden de kleuren van de verkeerslichten als groen, oranje en rood omschreven. Met de nieuwe bepalingen wordt in artikel 61.1.7° van de wegcode “oranje” vervangen door “oranjegeel”, naar analogie met de andere bepaling met betrekking tot verkeerslichten;
  • Was er in de praktijk onduidelijkheid ontstaan over voor wie de verkeerslichten van alle fietsers tegelijk groen gelden. Niet enkel fietsers mogen immers op het fietspad rijden, maar ook bestuurders van bromfietsen klasse A en, afhankelijk van het snelheidsregime en verkeersborden, ook bromfietsen klasse B en speed pedelecs. Artikel 61.1.7° van de wegcode werd aangepast zodat duidelijk is dat de verkeerslichten gelden voor alle gebruikers van het fietspad zoals bepaald in artikel 9.1.2.

Toegang tot schoolstraten:

  • Er waren enkele inhoudelijke verschillen ontstaan te zijn tussen de Nederlandstalige en Franstalige versie van de definitie van schoolstraat. Met een aanpassing van de Franstalige versie van artikel 2.68 wordt deze gelijk getrokken wordt met de Nederlandstalige versie. Dat maakt dat er aan de ingang van een schoolstraat niet langer een verplaatsbare afsluiting moet staan, en dat motorvoertuigen aan de toegangen van de schoolstraat geweerd worden.
  • De aanpassing van artikel 22undecies schrapt de bepaling dat het uitrijden toegelaten is behalve als de wegbeheerder het anders bepaald.

Speed pedelecs:

  • Met het koninklijk besluit van 21 juli 20166 werd de regelgeving rond speed pedelecs ingeschreven in de wegcode. In artikel 2.17 werd onder punt 3) de definitie ingeschreven. De juiste Franstalige term werd vastgelegd als “speed pedelec” en niet als “vélos électriques speed pedelecs”. Daarom werd de term aangepast in de Franstalige versie van de artikelen 22novies en 43.2 van de wegcode.

Het is alleen jammer dat deze “reparatiewet” de andere fouten van de recente wijziging van het verkeersreglement niet heeft rechtgezet. Zo blijft er in artikel 22undecies in het Frans de woorden “velos électriques speed pedelcs” staan, zijn de gecombineerde voetgangers- en fietserslichten nog altijd ingedeeld bij de driekleurige lichten terwijl het tweekleurige lichten zijn, wordt het woord fietsers nog steeds vertaald als “cyclistes” i.p.v. “conducteurs de bicyclettes” enz. Het is te hopen dat met de intrede van de nieuwe regeringsploeg, het project van vernieuwing van het verkeersreglement eindelijk tot een goed eind zal gebracht worden zodat het verkeersreglement wat meer leesbaarder en meer begrijpelijker wordt.

Wet van 22.06.2020 wijz. KB 01.12.1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg wat de invoering van de reddingstrook betreft (Belgisch Staatsblad 21 september 2020). Inforum: 338893

Deze wet verplicht bestuurders om bij filevorming een zogenaamde reddingsstrook te vormen zodat prioritaire voertuigen een voldoende brede vrije doorgang krijgen. De regel geldt op alle wegen met twee rijstroken of meer per rijrichting.

In geval van filevorming vormen bestuurders vanaf 01.10.2020 een reddingsstrook.

Wanneer de openbare weg een rijbaan omvat die bestaat uit twee rijstroken, begeven de bestuurders op de linker rijstrook zich uiterst links en de bestuurders op de rechter rijstrook zich uiterst rechts zodat tussen hen een reddingsstrook ontstaat. Wanneer de openbare weg een rijbaan omvat die bestaat uit meer dan twee rijstroken, begeven de bestuurders op de linkerrijstrook zich uiterst links en begeven de bestuurders op de andere rijstroken zich naar rechts zodat naast de linkerrijstrook een reddingsstrook ontstaat.

In het KB 01.12.1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg ('Wegcode'), worden art. 2 en 9 gewijzigd.

Opmerkingen:

  • De nieuwe bepalingen zijn van toepassing van zodra er filevorming optreedt, ook al nadert er geen prioritair voertuig. Ze gelden niet alleen op autowegen en op autosnelwegen maar op alle openbare wegen waarvan de rijbaan verdeeld is in minstens twee rijstroken. Alhoewel dit niet expliciet vermeld wordt, moeten deze rijstroken bestemd zijn voor het verkeer in dezelfde richting. Wie geen reddingstrook vormt, begaat een eerstegraads overtreding, daarnaast blijft de verplichting uiteraard om de doorgang vrij te maken bij het naderen van een prioritair voertuig dat wordt aangekondigd door het speciale geluidstoestel;
  • Uit de definitie van de reddingstrook mag worden afgeleid dat deze voorbehouden is voor prioritaire voertuigen, wanneer hun opdracht het rechtvaardigt. Het hoeft dus niet om een dringende opdracht te gaan.
  • Bestuurders van prioritaire voertuigen hebben bovendien, voor zover zij met een dringende opdracht belast zijn, nog steeds de mogelijkheid om andere delen van de openbare weg te gebruiken, zoals de pechstrook, de spitsstrook, de busstrook, de bijzondere overrijdbare bedding, …
  • De andere weggebruikers die bij sterk vertraagd of stilstaand verkeer gebruik mogen maken van de pech- of spitsstrook (takelwagens en personen of diensten opgeroepen door het openbaar ministerie of door de federale of lokale politie, om zich naar de plaats van een incident langs of op de autosnelweg of autoweg te begeven) mogen geen gebruik maken van de reddingstrook.
  • De verplichting om een reddingstrook te vormen, geldt voor alle bestuurders, dus ook voor motorrijders. Deze regeling plaatst de bepalingen van art. 16.2bis (Motorfietsers die tussen de rijstroken rijden) echter niet op de helling. Dit artikel bepaalt dat motorrijders bij file tussen de rijstroken mogen rijden. Gelet op het principe ‘lex specialis derogat generali’, wat wil zeggen dat het meest specifieke artikel boven het algemene gaat, zou je kunnen stellen dat motorrijders geen reddingstrook moeten vormen aangezien er een specifiek artikel bestaat dat hen toelaat om bij file tussen de rijstroken te rijden.

Wet van 6.07.2020 wijz. KB 01.12.1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg, wat de doorstroming van prioritaire voertuigen betreft (Belgisch Staatsblad 1 oktober 2020 en erratum Belgisch Staatsblad van 12 oktober 2020). Inforum: 339156

Deze wet wijzigt de Wegcode wat betreft de doorstroming van prioritaire voertuigen. Het voorziet dat de bestuurders van dergelijke voertuigen (onder andere het personeel van het operationele kader van de lokale politie en de bestuurders van een voertuig voor dringende medische hulpverlening, van een brandweervoertuig of van de Civiele Bescherming) de Wegcode niet moet naleven, met uitzondering van sommige bepalingen die het opsomt. Het prioritaire voertuig mag het rood licht voorbijrijden met een gematigde snelheid zonder te hoeven stoppen. De voorwaarden voor het gebruik van blauwe knipperlichten zijn voortaan strenger.

nvdr: Het erratum gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 12.10.2020 heeft twee categorieën toegevoegd bij de bestuurders van prioritaire voertuigen die zijn vrijgesteld van de verplichting om de bepalingen van de wegcode na te leven.

De veldwachters, bedoeld in art. 61 van het Veldwetboek, aangesteld door de deputaties van de provincieraden, binnen de grenzen van hun territoriale bevoegdheid, zijn voortaan bevoegd om toezicht uit te oefenen op de naleving van de wetten betreffende de politie over het wegverkeer en de ter uitvoering daarvan genomen reglementen.

De blauwe knipperlichten mogen gebruikt worden wanneer een prioritaire voertuig een andere opdracht dan dringende uitvoert, alleen wanneer de aard van de opdracht het rechtvaardigt.

Wanneer het verkeer door verkeerslichten wordt geregeld mag het prioritaire voertuig dat het speciaal geluidstoestel gebruikt, het rood licht voorbijrijden met een gematigde snelheid en op voorwaarde dat zulks geen gevaar voor de andere weggebruikers oplevert. De verplichting om te stoppen en dus om vanuit stilstand met een soms zwaar en lang voertuig opnieuw te moeten vertrekken kan bij veel kruispunten gevaarlijke situaties veroorzaken, in het bijzonder aan kruispunten waar het prioritair voertuig in stilstand omwille van de bebouwing rond het kruispunt weinig of slecht zicht heeft op het aankomend verkeer op de te kruisen rijbaan. De verplichting om te stoppen wordt vervangen door het voorschrift om aan een gematigde snelheid door het rood te rijden. Vanzelfsprekend dient de bestuurder daarbij het algemeen voorzichtigheidsprincipe te blijven nakomen en de andere weggebruikers daarbij niet in gevaar brengen.

De bestuurder van een prioritair voertuig dat een dringende opdracht uitvoert, hoeft de Wegcode niet na te leven met uitzondering van volgende artikels:

  • art. 4 (bindende kracht van de bevelen van de bevoegde personen),
  • 8.4 (verbod op het gebruik van een draagbare telefoon),
  • 16.4 (regels voor het links inhalen),
  • 20 (verkeer op spoorwegen en overwegen),
  • 24, eerste lid, 3° (verbod op stoppen en parkeren op de overwegen),
  • 35 (Veiligheidsgordels en kinderbeveiligingssystemen),
  • 36 (valhelm beschermende kleding),
  • 37 (prioritaire voertuigen),
  • 44.1, 4de (plaatsen uitgerust met veiligheidsgordels moeten bij voorrang worden ingenomen) en 5de lid (informatie over de verplichting om de veiligheidsgordel te dragen in voertuigen bestemd voor het vervoer van personen met meer dan acht zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend)
  • 59.1 (vertoning van zijn identiteitskaart of het als zodanig geldend bewijs vertonen op elk door een bevoegd persoon gedaan verzoek).

Het betreft de volgende personen:

  • het personeel van het operationele kader van de federale en de lokale politie;
  • de voornoemde veldwachters;
  • het personeel van de Belgische militaire politie bij de uitoefening van hun dienst, uitsluitend inzake het geven van bevelen aan weggebruikers (zie erratum);
  • een bestuurder van een voertuig voor dringende medische hulpverlening (zie erratum);
  • de bestuurder van een brandweervoertuig;
  • de bestuurder van een voertuig van de Civiele Bescherming;
  • de bestuurder van een voertuig van de veiligheidsdienst van de spoorwegen en de voertuigen voor hulpverlening van Infrabel;
  • de bestuurder van een voertuig voor hulpverlening bij een ernstig incident veroorzaakt door water, gas, elektriciteit of radioactieve stoffen;
  • een bestuurder van de Dienst Opruiming en Vernietiging van Explosieven (DOVO) van Defensie, bij dringende ingrepen (zie erratum).

Opmerking : de zorgvuldigheidsplicht

De nieuwe bepalingen ontslaan de bestuurder van een prioritair voertuig niet van de zorgvuldigheidsplicht als omschreven in de artikelen 1382 – 1383 van het burgerlijk wetboek. Bij een ongeval kan de aansprakelijkheid van de bestuurder van het prioritaire voertuig steeds aangesproken worden.

Art. 1382 B.W. : “Elke daad van de mens, waardoor aan een ander schade wordt veroorzaakt, verplicht diegene door wiens schuld de schade is ontstaan, deze te vergoeden.”

Art. 1383 B.W. : “Ieder is aansprakelijk, niet alleen voor de schade welke hij door zijn daad, maar ook voor die welke hij door zijn nalatigheid of onvoorzichtigheid heeft veroorzaakt.”

Art. 3, 37.2 en 37.4 van het KB 01.12.1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg (Wegcode), worden gewijzigd. Een nieuw art. 37.5 wordt ingevoegd (zie erratum).

NVDR

  • Het erratum van 12.10.2020 heeft de tekst van 01.10.2020 vervangen. De uitzondering op de verplichting tot naleving van de bepalingen van het Verkeersreglement door bepaalde bestuurders van prioritaire voertuigen die een dringende opdracht uitvoeren, wordt in een nieuw art. 37.5 opgenomen en niet langer onder art. 59.13. Thans wordt daarbij toevoegt:
    • het personeel van de Belgische militaire politie bij de uitoefening van zijn dienst, uitsluitend bij het geven van bevelen aan weggebruikers;
    • een bestuurder van de Dienst Opruiming en Vernietiging van Explosieven (DOVO) van Defensie, bij dringende ingrepen.

Opmerking: Het is eigenaardig dat de wetgever de bepalingen van artikel 59 niet heeft aangepast dat stelt dat artikel 11 (snelheid), 22quater (zones 30), 40bis (Gedrag tegenover groepen kinderen, scholieren, personen met een handicap en bejaarden), 41 ( Gedrag tegenover militaire kolonnes, stoeten, groepen voetgangers, processies, culturele, sportieve en toeristische evenementen, wielerwedstrijden, niet-gemotoriseerde sportwedstrijden of -competities, groepen fietsers, groepen motorfietsers, groepen ruiters en werfopzichters op de openbare weg) niet gelden voor de voertuigen gebruikt door andere bevoegde personen noch voor andere prioritaire voertuigen wanneer een dringende opdracht het rechtvaardigt.

In die gevallen moeten de bestuurders van deze voertuigen evenmin de snelheidsbeperking opgelegd door het verkeersbord C43, in voorkomend geval met zonale geldigheid in acht nemen.

(zie artikel 59.13 en 59.14).

Verkeersreglement
Wij publiceren een gecoördineerde en tweetalige versie van het koninklijk besluit, waarin alle wijzigingen opgenomen zijn sinds de bekendmaking in het Belgisch Staatsblad.

Dit koninklijk besluit, ook wel het “verkeersreglement” genoemd, stelt de regels vast die de weggebruikers moeten naleven op de openbare weg.

Het is echter niet alleen een leidraad voor de weggebruiker. Inderdaad, verschillende artikels van dit reglement zijn ook van toepassing voor de wegbeheerders en de gemeentebesturen (bv. plaatsing van verkeersborden, afgifte van werfvergunningen).


De artikels 1, 2 en 3 van dit KB werden uitvoerig voorzien van commentaar.

Deze publicatie is enkel beschikbaar in elektronische versie.


Zie ook op deze website ons brochure over de nieuwe verkeersregels.


« Terug

Auteur(s)

Erik CAELEN
Laatste update
04-12-2020
Algemene voorwaarden | RSS | Nuttige links