De minister van Klimaattransitie, Leefmilieu en Energie, Alain Maron, heeft Brulocalis om een advies gevraagd over het ontwerp van Lucht-, Klimaat- en Energieplan (LKEP). Dit nieuwe plan wil het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met tal van maatregelen koolstofneutraal maken tegen 2050. Tegen 2030 zou de uitstoot van broeikasgassen al met 47% verminderd moeten zijn ten opzichte van referentiejaar 2005. Het plan ligt eveneens in de lijn van de reeds bestaande gewestelijke beleidsmaatregelen inzake lucht, klimaat en energie.

In dat kader vond Brulocalis het belangrijk om niet alleen de opmerkingen van Brulocalis maar ook het advies en de praktische ervaring van de negentien Brusselse gemeenten in te winnen en deze toe te voegen aan het advies van Brulocalis aan minister Alain Maron. Brulocalis organiseerde daarvoor op 6 februari een vergadering over het ontwerp van LKEP, die door alle gemeenten en Sibelga werd bijgewoond.

Algemene opmerkingen over het LKEP

Brulocalis wijst erop dat de doelstellingen van het LKEP ambitieus zijn. Ze stelt zich dan ook vragen bij de technische en financiële haalbaarheid van de uitvoering van die doelstellingen. Brulocalis vestigt specifiek de aandacht op de financieringskwestie van alle – directe en indirecte (via plannen) – voorziene maatregelen in het LKEP en op de middelen waarover de gemeenten zullen kunnen beschikken om al die doelstellingen te verwezenlijken. In dat kader plaatst Brulocalis vraagtekens bij de totale – en vooral financiële – impact van het LKEP op de gemeenten en herinnert ze eraan dat het voor de gemeenten belangrijk is om de budgettaire neutraliteit na te streven van de maatregelen die op een ander machtsniveau zijn genomen.

  • De technische haalbaarheid van de uitvoering van het LKEP gaat gepaard met een uitgebreid opleidingsaanbod voor de gemeenten. De gemeenten hebben duidelijk gemaakt dat ze ondersteuning nodig hebben in de vorm van opleidingen, zowel voor in dienst tredende ambtenaren als voor ambtenaren die al in dienst zijn. Deze opleidingen moeten technisch maar ook transversaler zijn, om meer inzicht te krijgen in de toekomstige uitdagingen van de aanstaande ecologische en energietransitie.
  • De financiële haalbaarheid van het LKEP moet worden geëvalueerd, en dan vooral de financiële impact van het plan voor de gemeenten. Brulocalis vraagt dat het Gewest deze impact raamt voor de gemeenten, die zich zouden moeten aanpassen aan alle maatregelen van het LKEP en aan de subplannen (Good Move, Good Food, Renolution, enz.).
  • Om de administratieve last (bv. overheidsopdrachten) voor de gemeenten te verminderen, de ambitieuze doelstellingen te realiseren en de prijzen te drukken, vragen Brulocalis en de gemeenten dat het Gewest de oprichting van aankoopcentrales voor de gemeenten bepaalt en coördineert.

Brulocalis plaatst vraagtekens bij de technische en financiële haalbaarheid van de energieneutraliteit voor overheidsgebouwen tegen 2040.

  • Met welke financiering zou die energieneutraliteit kunnen worden verwezenlijkt, los van de financiële steun van Renoclick? De financiële behoeften van de gemeenten zijn veel groter dan de financiering die momenteel beschikbaar is.
  • Zoals Sibelga aangeeft, is de energietransitie een complex gegeven. De energietransitie vergt werkzaamheden, een vermindering van de behoeften, een verhoging van de lokale producties, nieuwe toepassingen, een diversifiëring van de energiedragers en technologische oplossingen, digitalisering, enz. Ze vereist dus veel begeleiding voor alle actoren (bedrijven, burgers en overheden). Het lijkt ons in dat opzicht belangrijk om één aanspreekpunt te behouden en de rol van dat aanspreekpunt te versterken om de overheden, en vooral de gemeenten, technisch te begeleiden bij de totale renovatie van hun gebouwenbestand (momenteel georganiseerd via de Renoclick-opdracht).
    • De (huidige en toekomstige) beschikbare financiering moet vlot toegankelijk zijn via vereenvoudigde administratieve stappen om rekening te houden met de HR-last die een dergelijk dossier kan meebrengen voor een gemeente (aanvraag van financiering, allerlei vergunningen, enz.).
    • Welke sancties riskeren de gemeenten mogelijk als ze deze doelstelling niet naleven?
    • Bovendien hebben we vastgesteld dat het Gewest een groot budget heeft vrijgemaakt voor het Noodplan voor Huisvesting (in totaal 1,5 miljard euro) om met name de renovatie van openbare woningen te versnellen. Zullen de gemeenten ook kunnen rekenen op zo'n budget – en zo ja, hoe – om de doelstellingen inzake energieneutraliteit te verwezenlijken?

Conclusies van de adviesnota van Brulocalis over het LKEP

Volgens Brulocalis zal het LKEP, dat beschouwd kan worden als een ‘koepelplan’, het de gemeenten en het hele Brussels Hoofdstedelijk Gewest mogelijk maken om in dezelfde richting vooruitgang te boeken en om de krachtlijnen van een meer duurzame en wenselijke toekomst vast te leggen.

Brulocalis steunt de ambities van het ontwerp van Lucht-, Klimaat- en Energieplan van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, maar vindt dat er onvoldoende middelen worden voorzien, die bovendien niet in verhouding staan tot de ambities van het plan.

Brulocalis en de Brusselse gemeenten benadrukken de behoefte aan ondersteuning qua financiële middelen, personeel en opleidingen om de technische en operationele haalbaarheid van het LKEP te kunnen garanderen.