Brusselse lokale politiek vrij goed vervrouwelijkt

Halverwege de legislatuur worden doorgaans wijzigingen doorgevoerd in de samenstelling van de colleges van burgemeester en schepenen. Deze keer is het toch een beetje bijzonder, in die zin dat tot drie keer toe de sjerp doorgegeven wordt aan een vrouw. Ter gelegenheid van de internationale vrouwendag op 8 maart bezorgen we hier een overzicht van de verhouding tussen mannen en vrouwen in de Brusselse lokale politiek.

Vijf burgemeesters, waaronder 3 vrouwen

• Oudergem: Sophie de Vos vervangt Didier Gosuin sinds eind januari;
• Vorst: Stéphane Roberti heeft om gezondheidsredenen ontslag genomen en Mariam El Hamidine neemt de functie van burgemeester over;
• Jette: Claire Vandevivere heeft de burgemeesterssjerp overgenomen van Hervé Doyen.
• Ganshoren: Pierre Kompany heeft de burgemeesterssjerp doorgegeven aan Jean-Paul Van Laethem;
• In Sint-Gillis: Jean Spinette volgt Charles Picqué op (vervanging gepland in 2022);

Brussel bijna paritair

Brussel telt ongeveer 700 lokale verkozenen:

Verkozen in 2022	Mannen	Aandeel mannen	Vrouwen	Aandeel vrouwen	Totaal
Gemeenteraadsleden	273	52,5 s	247	47,5 s	520
Schepenen	78	50	77	50	155
Burgemeesters	14	75	5	25	19
Totaal	365	53	329	47	694

Na de verkiezingen van 2012 waren in Brussel 58% van de leden van de gemeenteraden, 61% van de schepenen en 95% van de burgemeesters mannen. Het juridisch systeem was toen evenwel anders dan vandaag, en minder voluntaristisch als het gaat om de politieke vertegenwoordiging van vrouwen.

Bij de verkiezingen van oktober 2018 lagen de regels iets anders. Catherine Moureaux in Molenbeek en Cécile Jodogne in Schaarbeek waren aanvankelijk de enige vrouwen die de burgemeesterssjerp mochten omgorden, oftewel 10%. Maar halverwege de legislatuur, in 2022, hebben niet minder dan vijf burgemeesters hun sjerp doorgegeven, en tot drie keer toe aan een vrouw. Hun aandeel in het aantal burgemeesters is daardoor aanzienlijk toegenomen: Sophie de Vos in Oudergem, Mariam El Hamidine in Vorst en ten slotte Claire Vandevivere in Jette. Meer dan een kwart van de Brusselse burgemeesters is nu een vrouw. Dit is nog steeds niet veel, maar Brussel doet het daarmee beter dan de andere gewesten.

Er zijn 77 vrouwelijke schepenen op 155. Vrouwen vertegenwoordigen dus 50% van de schepenposten. In dit overzicht is geen rekening gehouden met de soorten schepenposten die zij meer of minder vaak bekleden. De huidige cijfers zijn minder gunstig voor vrouwen dan die van 2012 ... maar de pariteit blijft min of meer nog steeds overeind.

Daarmee wordt alleen de wet gevolgd, want sinds de ordonnantie van 2018 wordt in Brussel naar pariteit gestreefd: deze tekst schrijft voor dat er net zoveel vrouwelijke als mannelijke schepenen moeten zijn (met uiteraard een verschil van één bij een oneven aantal schepenen). Hieraan wordt echter toegevoegd dat van dit pariteitsprincipe kan afgeweken worden indien ten minste een derde van de leden van het college van burgemeester en schepenen “van het andere geslacht is”. Voorts voorziet de ordonnantie in een uitzondering op zowel de 50/50-regel als op de eenderde-tweederde verhouding: wanneer op de lijsten die de gemeentelijke meerderheid vormen, niet voldoende leden van één geslacht staan. Ten slotte worden in de ordonnantie vijf gevallen opgesomd waarin bij vervanging van een schepen de opvolger niet van hetzelfde geslacht moet zijn.