Het rapport van Bruss’help met de telling van 2024 toont aan dat er in Brussel steeds meer daklozen zijn en dat de situatie van mensen zonder dak boven hun hoofd telkens anders is. Tegelijkertijd onderstreept de recente opheffing door de Raad van State van de omzendbrief over het referentieadres hoe belangrijk duidelijke administratieve regels zijn wil men de toegang tot fundamentele rechten kunnen vrijwaren.

De Federatie van Brusselse OCMW's kent de realiteit op het terrein en heeft deze punten tijdens haar directiecomité van 4 juli jongstleden aan de kaak gesteld.

De vraag is niet langer of er in Brussel daklozen zijn, maar veeleer hoe we de evolutie kunnen bijhouden en of het Brussels gewest deze druk kan opvangen, zeker nu er hervormingen worden doorgevoerd en opvangcentra worden gesloten.

De Federatie roept op om deze structurele sociale uitdaging aan te pakken met een gecoördineerde, humane en juridisch verantwoorde aanpak. 

1. Telling 2024: een alarmerende vaststelling

Volgens het rapport van Bruss'help zijn er in Brussel 9.777 daklozen, wat neerkomt op een stijging van 25 % in amper twee jaar tijd. Vooral bij de opvang bij derden is een sterke stijging te zien (+310 %), deels dankzij een betere deelname van de OCMW's aan de telling (12 OCMW's namen deel in 2024, tegenover 2 in 2022). Deze gegevens zijn weliswaar onvolledig, maar bevestigen hoe belangrijk de “verborgen” dakloosheid is.

Naast de cijfers wijst het rapport op de verscheidenheid qua profiel en behoeften van daklozen. Door deel te nemen aan deze enquête hoopt de Federatie het overheidsbeleid en de begeleidende maatregelen beter te kunnen sturen.

2. Opheffing van de omzendbrief over het referentieadres: wat zijn de gevolgen?

De Raad van State heeft de omzendbrief van 7 juli 2023 over het referentieadres, een essentieel administratief instrument waardoor mensen zonder vaste woonplaats hun post kunnen ontvangen en toegang kunnen krijgen tot hun sociale rechten, nietig verklaard. Deze nietigverklaring volgt op herhaaldelijke kritiek van actoren uit de sector. Zij waren immers van mening dat de omzendbrief nieuwe regels invoerde in plaats van de bestaande procedures uit te klaren. (Belgisch Staatsblad, RvS, arrest nr. 263.398 van 23 mei 2025 - A. 241.459/XV-5818).  

Concrete gevolgen: 

  • De vroegere wetgeving (wet van 19 juli 1991 en koninklijk besluit van 16 juli 1992) wordt opnieuw ingevoerd.
  • De procedures voor de toekenning van het referentieadres blijven ongewijzigd: een aanvraag bij het OCMW, een maatschappelijk onderzoek en vervolgens de inschrijving door de gemeente.
  • De betrokkene moet zich elk kwartaal bij het OCMW melden. 

Naar een evenwichtig kader en een sterkere dialoog

De Federatie van Brusselse OCMW's benadrukt dat er een regelgevend kader nodig is dat zowel de rechten van daklozen als de rechtszekerheid van instellingen waarborgt. Ze roept de federale overheid op om de dialoog met de actoren op het terrein op te voeren om pragmatische, rechtvaardige en doeltreffende oplossingen uit te werken ten voordele van de meest kwetsbaren.