Nu de VN-klimaatconferentie (COP30) van start is gegaan, die van 10 tot 21 november 2025 in Belém (Brazilië) plaatsvindt, hebben de drie verenigingen die de lokale overheden vertegenwoordigen – Brulocalis, VVSG en UVCW – hun krachten gebundeld om de Belgische speciale gezant voor Klimaat en Milieu een nota voor te leggen over de rol en de behoeften van de gemeenten in het licht van de klimaatnoodsituatie.

Dit initiatief heeft tot doel het Belgische standpunt op de wereldconferentie te ondersteunen en eraan te herinneren dat de klimaattransitie ook, en vooral, op lokaal niveau plaatsvindt.

De Belgische gemeenten staan in de frontlinie van de energetische, ecologische en sociale transitie. Ze beheren het openbaar domein, de mobiliteit, het waterbeheer en de ruimtelijke ordening: allemaal concrete hefbomen om het klimaat te beïnvloeden. In hun nota herinneren de drie verenigingen eraan dat lokale overheden een drievoudige functie vervullen: ze geven het goede voorbeeld (door hun gebouwen, wagenparken of openbare ruimten aan te passen), ze faciliteren (door burgers en bedrijven te begeleiden bij hun initiatieven) en ze sensibiliseren de bevolking.

Het document vestigt ook de aandacht op verschillende structurele uitdagingen: de noodzaak voor gemeenten om meer betrokken te worden bij nationale en internationale beslissingen, het gebrek aan personele en financiële middelen om ambitieuze plannen te ontwikkelen, en de complexiteit van de coördinatie tussen de verschillende bestuursniveaus. De verenigingen pleiten voor een geïntegreerde en coherente aanpak tussen de gewesten en de federale overheid, om lokale acties doeltreffender en zichtbaarder te maken.

Wat goede praktijken betreft, worden in de nota voorbeelden uit de drie gewesten aangehaald:

  • In het Brussels Gewest heeft elke gemeente een gemeentelijk klimaatplan aangenomen en ontwikkelt zij projecten voor geïntegreerd regenwaterbeheer, zoals het regenwaternetwerk van Bempt in Vorst.
  • In Vlaanderen heeft het Lokaal Energie- en Klimaatpact bijna 300 gemeenten kunnen formaliseren hun verbintenissen... voordat de financiering ervan werd opgeschort
  • In Wallonië dragen initiatieven zoals de Canopée-plannen in Luik en Bergen bij tot de vergroening van de stad en de bestrijding van hitte-eilanden.

Met deze gezamenlijke bijdrage herinneren de drie Belgische lokale verenigingen eraan dat het welslagen van de klimaatverplichtingen van het land grotendeels zal afhangen van het vermogen van de gemeenten om concreet, duurzaam en gecoördineerd beleid te voeren.

De Belgische speciale gezant kan zich tijdens de debatten van de COP30 op deze nota baseren. Officiële informatie hierover is beschikbaar op de website van het Klimaatverdrag van de Verenigde Naties: https://unfccc.int/cop30.