De 49e zitting van het Congres van lokale en regionale Authorities van de Raad van Europa (CLRA, hierna “het Congres” genoemd) werd op 30 oktober 2025 afgesloten. Het CLRA keurt tijdens zijn zittingen verschillende teksten goed: nieuwe handvesten, maar ook aanbevelingen, resoluties, adviezen en verklaringen. Hieronder volgt een kleine selectie van de teksten die in 2025 zijn aangenomen en die de aandacht van de Brusselse lezer zouden kunnen trekken.

Sociale huisvesting

De teksten die zijn aangenomen door het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa – Aanbeveling 534 (2025) en Resolutie 514 (2025) – hebben tot doel “de huisvestingscrisis in de Europese steden aan te pakken door middel van innovaties op het gebied van sociale huisvesting”. Het Congres roept de lidstaten op hun wettelijke en beleidskaders te versterken om passende lokale oplossingen mogelijk te maken, ondersteund door adequate financiering en stimulansen voor de particuliere sector. Het roept ook op om voldoende bevoegdheden en middelen toe te kennen aan lokale overheden, strategieën tegen dakloosheid te ontwikkelen volgens de “Housing First”-benadering en regelmatig toezicht te houden op de geboekte vooruitgang, terwijl samenwerking en uitwisseling van goede praktijken tussen bestuursniveaus en landen worden bevorderd.

Bovendien dringt het Congres er bij de lokale en regionale overheden op aan om op een innovatieve, gerichte en op de werkelijke behoeften gebaseerde manier opnieuw te investeren in sociale huurwoningen. Het moedigt hen aan om een geïntegreerd lokaal beleid te ontwikkelen op basis van partnerschappen tussen publieke, private en maatschappelijke actoren, het bestaande vastgoedbestand te mobiliseren (bijvoorbeeld door leegstaande gebouwen een nieuwe bestemming te geven of de huurprijzen te reguleren) en programma's te ontwikkelen die zijn afgestemd op jongeren, ouderen, huishoudens met een laag of gemiddeld inkomen en kwetsbare groepen, met name daklozen en vluchtelingen. De gemeenten en regio's worden uitgenodigd om hun beleid te volgen en aan te passen aan de evolutie van de lokale behoeften, waarbij de bevolking wordt betrokken bij de evaluatie en planning.

Ten slotte legt het Congres de nadruk op innovaties die moeten worden aangemoedigd op het gebied van sociale huisvesting op technisch vlak (industrialisering, optimaal gebruik van stedelijke ruimtes), procedureel vlak (vereenvoudiging en versnelling van procedures, stimulerende fiscaliteit, maximering van huurprijzen), sociaal vlak (coöperaties, cohabitatie, uitwisselingsplatforms) en milieu (gerecycleerde materialen, duurzame energie, ecologisch afval- en waterbeheer). Het nodigt de lokale overheden ook uit om nieuwe financieringsmechanismen te onderzoeken, met name via de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa, om voorbeeldige proefprojecten te ondersteunen en de lokale capaciteit te versterken om duurzaam op de huisvestingscrisis te reageren.

Zie ook: de toelichting die tot de aanbeveling en de resolutie heeft geleid.

Handvest van lokale autonomie ... en milieu-uitdagingen

In zijn Aanbeveling 536 (2025) roept het Congres het Comité van Ministers op om de opstelling en goedkeuring van een aanvullend protocol bij het Europees Handvest van lokale autonomie te overwegen, teneinde te waarborgen dat de lidstaten lokale overheden in staat stellen milieuoverwegingen in het lokale bestuur te integreren om de uitdagingen aan te gaan die voortvloeien uit de drievoudige mondiale crisis en de aantasting van het milieu.

Meer info: het ontwerp van het aanvullend protocol stand in de bijlagen bij document CG(2025)49-11prov.

Participatie van jongeren

Het Congres heeft een nieuw Europees Handvest inzake de participatie van jongeren in het lokale en regionale leven aangenomen, dat tot doel heeft jongeren de rechten, middelen, kansen en ondersteuning te garanderen die zij nodig hebben om deel te nemen aan besluitvormingsprocessen op alle beleidsterreinen. Voortbouwend op de verworvenheden van de vorige versie, die in 2003 werd aangenomen, heeft het nieuwe Handvest tot doel jongeren mondiger te maken in een tijd waarin verschillende crisissituaties hun vertrouwen in democratische processen ondermijnen en hun deelname aan het maatschappelijk leven in gevaar brengen.

Vrijheid van politieke meningsuiting

In zijn Verklaring 14 (2025) vestigt het Congres de aandacht op de vaste rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, volgens welke de verdediging van het vrije politieke debat van fundamenteel belang is in een democratische samenleving. Het Congres spreekt ook zijn diepe bezorgdheid uit over het toenemende aantal lokale en regionale verkozenen dat de afgelopen jaren in lidstaten van de Raad van Europa in hechtenis is genomen, van wie de meesten behoren tot partijen die op nationaal niveau geen meerderheid hebben. Het dringt er bij alle lidstaten van de Raad van Europa op aan de normen van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, met inbegrip van die betreffende de vrijheid van meningsuiting, volledig na te leven en benadrukt in het bijzonder dat strafrechtelijke vervolging nooit mag worden gebruikt als middel om represailles te nemen tegen personen die meningen uiten die tegengesteld zijn aan die van de autoriteiten.

Verdediging van de rechtsstaat

Het Congres heeft een strategie inzake de rechtsstaat op lokaal en regionaal niveau (2025-2028) aangenomen.

Deze strategie is gebaseerd op twee onderling samenhangende pijlers: versterking van de rol van lokale overheden als hoeders van de rechtsstaat en bevordering van de rechtsstaat als garantie voor lokale autonomie. Dit vertaalt zich in het respecteren van de beslissingen van de nationale rechterlijke instanties, maar ook van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, het invoeren van transparante procedures voor overheidsopdrachten, instrumenten ter bestrijding van corruptie, raadplegingen van burgers en educatieve programma's over de rechten en plichten van burgers.

Meer info: “Het Congres verdedigt de rechtsstaat op lokaal en regionaal niveau”

Vaarwel EWLD, lang leve ELDA

Het Congres heeft besloten de Europese Week van de Lokale Democratie te hervormen. De details van deze hervorming moeten nog worden uitgewerkt, maar laten we alvast de keuzes noteren die zijn gemaakt in Resolutie 515 (2025), met ingang van 2026 de naam van het initiatief te veranderen in Europese actie voor lokale democratie (ELDA) om aan te geven dat de evenementen het hele jaar door kunnen plaatsvinden, een herstructureerd thematisch kader aan te nemen, bestaande uit een permanent algemeen thema van burgerparticipatie in de lokale democratie en een roulatie van twee specifieke thema's, en de ELDA-prijs in het leven te roepen om de zichtbaarheid van erkende goede praktijken te vergroten.

Drugs

Ten slotte was het debat “Drugs in onze steden: lokale overheden in de frontlinie” de gelegenheid voor een interventie van Christian Lamouline, voorzitter van Brulocalis, om te wijzen op de sleutelrol van de lokale overheden in deze strijd. Ter gelegenheid daarvan ontmoette de voorzitter van Brulocalis ook Marc Cools, voorzitter van het CGLRE (en voormalig voorzitter van Brulocalis), en Mathieu Mori, secretaris-generaal van het Congres. Deze deelname illustreert de wil van Brulocalis om de stem van de Brusselse gemeenten en OCMW’s te laten horen in de Europese debatten.

De belangrijkste punten van deze interventie vindt u terug in Trefpunt 145 (verschijnt in december). 

Bekijk de video van de toespraak op coe - 20251029/1 (FR)