Het rapport over de rechtsstaat van het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM) doet aanbevelingen over een reeks kwesties, waarvan sommige betrekking hebben op het lokale niveau.

Het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM) is een onafhankelijke openbare instelling, opgericht bij wet van 12 mei 2019 en gefinancierd door de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Het IFDH streeft naar een samenleving waarin de mensenrechten worden geëerbiedigd en waarin openbare en particuliere organisaties, alsook politieke mandatarissen, hun beslissingen en standpunten systematisch toetsen aan de mensenrechten.

In dit kader publiceerde het IFDH op 15 oktober 2025 zijn rapport over de rechtsstaat.

De inhoud ervan zal zeker interessant zijn voor de gemeenten, aangezien het verschillende gemeentelijke bevoegdheden en andere kwesties behandelt die onder de bevoegdheid van de OCMW's vallen.

We wijzen hier op de aangekondigde hervormingen van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen, de vrijheid van betoging, de bescherming tegen misbruik van gerechtelijke procedures, de niet-uitvoering van vonnissen en arresten, de toegang tot administratieve documenten en de oproep tot voorzichtigheid in de “bestuurlijke handhaving” (het gebruik van administratieve sancties).

Het rapport beperkt zich niet tot het opsommen van aandachtspunten, maar doet ook aanbevelingen die, hoewel ze voornamelijk gericht zijn tot de federale en regionale overheden, niettemin betrekking hebben op soms lokale kwesties.

De spanningen rond de rechtsstaat en de grondbeginselen van onze democratieën maken dit rapport essentieel voor de schakel die we altijd “het dichtst bij de burger” willen hebben, want, zoals de conclusies van het rapport stellen: " In België zien we al geruime tijd ernstige structurele problemen die de rechtsstaat ondermijnen. De niet-uitvoering van rechterlijke uitspraken, het tekort aan middelen voor justitie, het groeiende gebruik van bestuurlijke sancties zonder rechterlijke tussenkomst, en de inperkingen op fundamentele vrijheden zoals het recht op betoging en vrije meningsuiting zijn daar duidelijke voorbeelden van. Deze vaststellingen zijn geen momentopnames, maar symptomen van een sluipende erosie die om een structureel en doortastend antwoord vragen.“

”Rapport over de rechtsstaat en mensenrechten in België", rapport 2025 van het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM), is beschikbaar op  www.foderalesinstitutmenschenrechte.be

Zie ook

Wat de "bestuurlijke handhaving" betreft, herinneren we eraan dat Brulocalis in 2022 door de minister van Binnenlandse Zaken werd geraadpleegd en in april en vervolgens in oktober 2022 advies uitbracht. Deze adviezen zijn beschikbaar in het gedeelte “leden” van de website.

Tot slot zij opgemerkt dat de 49e zitting van de CPLRE naar verwachting zal uitmonden in een resolutie over de rechtsstaat. Alle relevante documenten zijn te vinden op de website van de CPLRE.