Persbericht van VSGB, UVCW, CBI (Coordination bruxelloise d'institutions sociales et de santé) en FERUBEL/FEMARBEL (Fédération des maisons de repos privées de Belgique)

Op 14 oktober 2012 worden er gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Het stemrecht is een basisrecht in een democratie. Een rusthuisbewoner moet dat recht kunnen uitoefenen zoals elke andere burger. Daartoe zijn verschillende soorten bijstand beschikbaar.

Om de bejaarden zo goed mogelijk te informeren stellen rusthuizen aan de politieke partijen voor hun informatie op een tafel te leggen die voor iedereen bereikbaar is.

Heel wat rusthuizen organiseren het vervoer van hun bewoners naar het stembureau.

Soms is er zelfs een stembureau in de instelling zelf. Die formule lost het verplaatsingsprobleem op en maakt van het rusthuis een echte "leefplaats". Dat is ondermeer het geval in het OCMW van Thimister-Clermont en ook in Watermaal-Bosvoorde. Als antwoord op een recente parlementaire vraag stelde de Brusselse minister-president: "Mijn collega die bevoegd is voor het bejaardenbeleid, onderzoekt momenteel samen met de verantwoordelijken van de rusthuizen of het nuttig is om stembureaus in die instellingen in te richten." (1)

Zij veronderstelt evenwel dat het rusthuis over voldoende vrije ruimte beschikt om een stembureau in te richten. Dat is niet overal het geval. Een stembureau in een salon of eetkamer kan de rust van de bewoners en de continuïteit van de dienstverlening verstoren. Dat is ondermeer het geval als er wachtrijen ontstaan omwille van technische of logistieke problemen. Als er veel bezoekers van buiten het rusthuis langskomen, kan dit ook problemen stellen op het vlak van de veiligheid of schade veroorzaken aan de lokalen.

In het Brussels Gewest werd op een bepaald ogenblik de organisatie van mobiele stembureaus overwogen, maar om praktische en veiligheidsredenen werd dat idee niet gesteund (2).

Terwijl de procedures in grote lijnen dezelfde blijven, variëren de beschikkingen betreffende het gebruik van volmachten en de begeleiding in het stemhokje naar gelang de verkiezing. Het kieswetboek van het gewest in kwestie is van toepassing voor de gemeenteraadsverkiezingen. Voor federale, gewest- en gemeenschapsverkiezingen geldt daarentegen het federaal kieswetboek.

In Wallonië kan, voor de gemeenteverkiezingen, een kiezer die wegens ziekte of gebrekkigheid van zichzelf, van een bloed- of aanverwante of van een samenwonende, in de onmogelijkheid verkeert om naar het stemhokje te gaan of ernaartoe gebracht te worden, een andere kiezer mandateren om in zijn naam en voor zijn rekening te stemmen. Die toestand moet met een medisch attest gestaafd worden.

Iedere kiezer kan gemandateerd worden. Een gemandateerde kan slechts over één volmacht beschikken. De volmacht wordt opgesteld op een formulier waarvan het model door de regering bepaald wordt en dat gratis afgeleverd wordt op het gemeentesecretariaat (3).

In Wallonië kan de kiezer die meent dat hij begeleiding nodig heeft tot bij en in het stemhokje om zijn stemrecht uit te oefenen, een verklaring terzake indienen bij de burgemeester van zijn woonplaats, uiterlijk de vijftiende dag voor de datum van de verkiezingen.

Begeleiding is mogelijk voor personen die moeilijkheden hebben op fysiek, zintuiglijk of psychisch vlak of als gevolg van een chronische of degeneratieve ziekte. De begeleider moet een kiezer zijn. Geen enkele begeleider mag meer dan één persoon begeleiden. De verklaring wordt opgesteld op een formulier waarvan het model door de regering bepaald wordt en dat gratis afgeleverd wordt op het gemeentesecretariaat (4).

In Brussel kan een kiezer voor de gemeenteraadsverkiezingen een andere kiezer machtigen om in zijn naam te stemmen als hij wegens ziekte of gebrekkigheid niet in staat is om zich naar het stembureau te begeven of er naartoe gevoerd te worden. Deze onbekwaamheid moet blijken uit een medisch attest. Als gemachtigde kan elke andere kiezer aangewezen worden. Iedere gemachtigde mag slechts één volmacht hebben. De volmacht wordt opgesteld op een formulier waarvan het model door de regering bepaald wordt en dat gratis afgeleverd wordt op het gemeentesecretariaat (5).

Een kiezer die wegens een lichaamsgebrek niet in staat is om zich alleen naar het stemhokje te begeven of om zelf zijn stem uit te brengen, mag zich met toestemming van de voorzitter door iemand laten geleiden of bijstaan. Hun beide namen worden in het proces-verbaal vermeld (6).

Het gebruik dat erin bestaat medische attesten "uit te lokken" zodat residenten niet hoeven te gaan stemmen, is onaanvaardbaar omdat het een vorm van burgerlijke mishandeling is.

Wij moedigen de rusthuizen aan hun bewoners te helpen om hun stemrecht uit te oefenen ongeacht de wijze die hiervoor gekozen wordt.



Michel Colson, Voorzitter Afdeling OCMW van de VSGB
Christian Dejaer, Directeur CBI
Claude Emonts, Président de la Fédération des CPAS de l'UVCW
Vincent Fredericq, Secrétaire général de Ferubel-Femarbel
Jean-Marc Rombeaux, Adviseur-expert


  1. Brussels Hoofdstedelijk Parlement (BHP), Integraal verslag (IV) COM (2011-2012) nr. 85, 26.4.2012.
  2. BHP, IV COM (2011-2012) nr. 85, 26.4.2012.
  3. Code de la Démocratie locale et de la Décentralisation (CDLD), L4132-1.
  4. CDLD, L4133-2.
  5. Brussels Gemeentelijk Kieswetboek (BGK), art. 42bis.
  6. BGK, art. 37.